Πώς γίνεται μια συναλλαγή κρύπτο από την αρχή ως το τέλος;

Στέλνεις κρύπτο σε έναν φίλο, πατάς το κουμπί και σε λίγο το ποσό έχει φτάσει. Ανάμεσα σε αυτά τα δύο γίνονται έξι πράγματα. Τα εξηγούμε σαν το ταξίδι ενός μηνύματος πληρωμής, με έξι στάσεις.

Δεν ξαναεξηγούμε εδώ το blockchain ούτε τις λέξεις ανάκτησης. Αν χρειάζεσαι υπενθύμιση, δες πρώτα τι είναι το blockchain και τι είναι το πορτοφόλι κρυπτονομισμάτων.

Τι συμβαίνει όταν στέλνουμε κρύπτο σε κάποιον;

Φαντάσου μια επιταγή με υπογραφή. Αντί να τη δώσεις σε μια τράπεζα, φωτοτυπείς τη φράση «πλήρωσε τον τάδε» και τη μοιράζεις σε όλους τους γείτονες. Ο καθένας ελέγχει την υπογραφή και κρατά ένα αντίγραφο στο κοινό τετράδιο της γειτονιάς. Έτσι δουλεύει περίπου μια συναλλαγή.

Υποθετικό παράδειγμα: η Μαρία θέλει να στείλει ένα μικρό ποσό σε έναν φίλο της. Η πληρωμή περνά από έξι στάσεις.

Στάση 1: Ποια είναι η διεύθυνση του παραλήπτη;

Πρώτα ζητάς τη διεύθυνση του φίλου σου. Λειτουργεί σαν IBAN: μια μακριά ακολουθία χαρακτήρων που δείχνει πού πάνε τα χρήματα. Την παίρνεις από το πορτοφόλι του. Για τη σχέση διεύθυνσης και κλειδιών, δες το άρθρο για το πορτοφόλι.

Στάση 2: Πώς φτιάχνεται το μήνυμα πληρωμής;

Το πορτοφόλι σου γράφει το μήνυμα: από ποια διεύθυνση, προς ποια διεύθυνση και πόσο. Το ethereum.org ορίζει τις συναλλαγές ως «Transactions are cryptographically signed instructions from accounts.» Δηλαδή εντολές που υπογράφονται κρυπτογραφικά από λογαριασμούς.

Στάση 3: Τι είναι η ψηφιακή υπογραφή;

Το πορτοφόλι υπογράφει το μήνυμα με το ιδιωτικό σου κλειδί, χωρίς να το αποκαλύψει σε κανέναν. Η υπογραφή αποδεικνύει δύο πράγματα. Το μήνυμα προέρχεται από τον ιδιοκτήτη και κανείς δεν μπορεί να το αλλάξει αφού εκδοθεί, όπως εξηγεί το Bitcoin.org. Το ethereum.org προσθέτει ότι μια συναλλαγή με έγκυρη υπογραφή δεν μπορεί να έχει σταλεί παρά μόνο από τον αποστολέα.

Αν κάποιος αλλάξει έστω και μία λεπτομέρεια του μηνύματος, η υπογραφή παύει να ταιριάζει.

Στάση 4: Πώς ελέγχεται η συναλλαγή από το δίκτυο;

Το πορτοφόλι στέλνει τη συναλλαγή σε κόμβους, δηλαδή υπολογιστές που τρέχουν το λογισμικό του δικτύου. Σύμφωνα με τον οδηγό προγραμματιστών του Bitcoin, οι πλήρεις κόμβοι ελέγχουν κάθε συναλλαγή πριν την προωθήσουν σε άλλους. Αν κάτι δεν πάει καλά, π.χ. η υπογραφή δεν ταιριάζει, η συναλλαγή απορρίπτεται.

Ο ίδιος οδηγός δείχνει και έναν βασικό κανόνα: κάθε ποσό ξοδεύεται μία φορά. Μια δεύτερη προσπάθεια να ξοδευτεί το ίδιο ποσό είναι «διπλή δαπάνη» και απαγορεύεται.

Στάση 5: Πώς μπαίνει σε μπλοκ;

Οι έγκυρες συναλλαγές περιμένουν σε μια ουρά. Στο Ethereum, το ethereum.org εξηγεί ότι κάποιος validator (υπολογιστής που συμμετέχει στη λειτουργία του δικτύου) πρέπει να τη συμπεριλάβει σε ένα μπλοκ. Στο Bitcoin αυτόν τον ρόλο έχουν οι miners. Εδώ δεν μιλάμε για εισόδημα, μόνο για το ποιοι βάζουν τις συναλλαγές στο μπλοκ.

Ένα μπλοκ είναι μια «σελίδα» του κοινού τετραδίου με πολλές συναλλαγές μαζί.

Στάση 6: Τι σημαίνει «επιβεβαίωση»;

Όταν το μπλοκ μπει στην αλυσίδα, η πληρωμή έχει καταγραφεί. Κάθε νέο μπλοκ που κολλά από πάνω του μετράει ως μία ακόμη επιβεβαίωση. Ο οδηγός του Bitcoin εξηγεί ότι μια συναλλαγή δεν αλλάζει χωρίς να αλλάξει το μπλοκ που την καταγράφει και όλα τα επόμενα, και ότι το κόστος για να αλλάξει ένα μπλοκ μεγαλώνει με κάθε νέο.

Γι’ αυτό δεν λέμε «αδύνατο να αλλάξει», αλλά «εξαιρετικά δύσκολο». Κάθε δίκτυο έχει δικούς του κανόνες. Το Ethereum, για παράδειγμα, μιλά για μπλοκ που περνούν από το στάδιο «justified» στο «finalized». Το Bitcoin δεν έχει την ίδια ορολογία. Για τις διαφορές των δικτύων και των νομισμάτων, δες Bitcoin, altcoins, stablecoins.

Γιατί πληρώνουμε τέλη δικτύου;

Τα τέλη λειτουργούν σαν ταχυδρομικά τέλη. Αν κάθε μήνυμα κοστίζει κάτι, δεν συμφέρει κανέναν να πλημμυρίσει το δίκτυο με άχρηστα μηνύματα. Το ethereum.org το λέει συνοπτικά: τα τέλη gas βοηθούν να μένει ασφαλές το δίκτυο του Ethereum.

Στο Ethereum το τέλος μετριέται σε gas, μια μονάδα που μετρά πόση υπολογιστική προσπάθεια χρειάζεται μια συναλλαγή. Η σελίδα προσθέτει ότι το τέλος πληρώνεται είτε πετύχει η συναλλαγή είτε αποτύχει. Στο Bitcoin, σύμφωνα με τον οδηγό προγραμματιστών, το τέλος εξαρτάται από το μέγεθος της συναλλαγής σε byte και πηγαίνει στον miner. Στο Ethereum τα πράγματα διαφέρουν, οπότε δεν γενικεύουμε. Ποσά δεν δίνουμε, γιατί αλλάζουν συνεχώς.

Γιατί δεν αναιρείται μια συναλλαγή με λάθος διεύθυνση;

Υποθετικό παράδειγμα: ο Νίκος επικολλά μια διεύθυνση με έναν χαρακτήρα λάθος, ή από άλλο δίκτυο, και στέλνει «100 μονάδες». Η υπογραφή είναι σωστή και το δίκτυο εκτελεί ακριβώς ό,τι υπογράφηκε. Δεν υπάρχει «εξυπηρέτηση πελατών» να το ακυρώσει.

Είναι σαν φορτηγό που παρέδωσε το δέμα σε λάθος πόρτα, επειδή του έδωσες λάθος διεύθυνση. Το φορτηγό δούλεψε σωστά. Το λάθος ήταν στην οδηγία.

Μικρό λεξικό

• Συναλλαγή: υπογεγραμμένη εντολή που μεταφέρει αξία από ένα πορτοφόλι σε άλλο.
• Διεύθυνση: ο «IBAN» του πορτοφολιού, εκεί όπου στέλνεις κρύπτο.
• Ιδιωτικό κλειδί: το μυστικό που σου επιτρέπει να υπογράφεις. Δεν το δίνεις σε κανέναν.
• Ψηφιακή υπογραφή: απόδειξη ότι η εντολή έγινε από τον ιδιοκτήτη και δεν άλλαξε.
• Κόμβος: υπολογιστής που ελέγχει και προωθεί συναλλαγές.
• Μπλοκ: ομάδα συναλλαγών που καταγράφονται μαζί.
• Επιβεβαίωση: ένα ακόμη μπλοκ πάνω από αυτό που περιέχει τη συναλλαγή σου.
• Τέλος δικτύου (fee): το αντίτιμο για να περάσει η συναλλαγή από το δίκτυο.
• Gas: στο Ethereum, η μονάδα που μετρά την υπολογιστική προσπάθεια.
• Διπλή δαπάνη: η απαγορευμένη προσπάθεια να ξοδευτεί το ίδιο ποσό δύο φορές.

Τι σημαίνει αυτό για σένα;

Λίστα ελέγχου πριν στείλεις:

• Έλεγξε τη διεύθυνση. Σύγκρινε την αρχή και το τέλος της. Καλύτερα να την αντιγράφεις παρά να την πληκτρολογείς.
• Έλεγξε το δίκτυο. Το δίκτυο που διαλέγεις στην αποστολή πρέπει να είναι το ίδιο με του παραλήπτη, αλλιώς το ποσό μπορεί να χαθεί.
• Κάνε δοκιμή. Στείλε πρώτα ένα πολύ μικρό ποσό, δες ότι φτάνει και μετά στείλε το υπόλοιπο.
• Υπολόγισε το τέλος. Το τέλος που πληρώνεις δεν επιστρέφεται. Στο Ethereum πληρώνεται ακόμη και όταν η συναλλαγή αποτύχει.

Το άρθρο είναι μόνο για ενημέρωση και εκπαίδευση και δεν αποτελεί επενδυτική συμβουλή. Οι επενδύσεις, και ειδικά τα κρυπτονομίσματα, έχουν υψηλό ρίσκο. Μπορεί να χάσεις μέρος ή όλο το κεφάλαιό σου.

Το άρθρο γράφτηκε με τη βοήθεια AI και τα στοιχεία του ελέγχθηκαν αυτόματα με τις πηγές.